Tış siyaseti boyunca Daniya toplulığı delegatsiyasınıñ ziyareti

11.05.20160:19

2010 senesi 9 sentâbrde, Aqmescitte, qırımtatar halqı Meclisiniñ Reisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev tış siyaseti boyunca Daniya toplulığınıñ azaları ile körüşti. Toplulıqnıñ müdiri Klaus Karsten Pedersen beyniñ yolbaşçılığında Qırımnı ziyaret etken, delegatsiya terkibine baş ekspertler, professorlar, adliyeciler ve jurnalistler, aynı zamanda Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasınıñ sabıq azası, Avropa Şurasınıñ Monitoring Komitetiniñ vitse-reisi (1999-2007 c.) Hanne Severinsen hanımı kirdiler.

Qırımtatar halqınıñ Meclisini körüşüvde Meclis Reisiniñ birinci muavini Refat Çubarov, Meclis Reisiniñ muavini Remzi İlyasov, Meclis Prezidiumınıñ azaları Emine Avamileva, Ali Hamzin ve Bekir Mamutov temsil ettiler. Aynı zamanda daniyalı musafirler ile körüşüvde QMP Üniversitetiniñ rektorı, professor Fevzi Yakubov ve Ukrainanıñ QMC-de Prezidentniñ Daimiy temsilcisiniñ muavini İbraim Mamutov iştirak ettiler.

Yolbaşçılıq etken delegatsiyasınıñ azalarını taqdim eterek, Pedersen bey tarif etti ki, tış siyaseti boyunca Daniya toplulığınıñ – tevsiyeleri ve neticeleri Daniyanıñ devlet müessiseleri tarafından keniş qullanılğan, qanuniy olmağan baş Daniya teşkilâtlarınıñ biri olğan toplulığınıñ, bu ziyaretiniñ maqsadı yaqında olıp keçken Ukraına Prezidenti Saylavlarından soñ, Ukrainada siyasiy-içtimaiy ceryanlarını ögrenilmesidir. ‘Delegatsiyanıñ Ukrainağa bu endi üçünci ziyaretidir, eñ birincisi 1991 senesi oktâbr ayında olıp keçkendir, — devam etti o. Bügün bizni milliy azlıqlarınıñ uquqlarını riayet etilmesi ve qırımtatarlarnıñ Qırımda vaziyeti ayrıca meraqlandıra’.

Musafirlerni selâmlarken, qırımtatar halqınıñ Meclis Reisi Mustafa Cemilev qayd etti ki, delegatsiyanıñ ziyareti, islâmiy Oraza bayramınıñ birinci künü ile bir kelgeninden sebep, ğayet simvoliktir.

Eki saat devam etken subet ketişatında körüşüv iştirakçileri esas diqqatlarını qırımtatarlarnıñ Ukrainadaki vaziyetine ve qırımtatarlarnıñ avdeti, yerleşmesi ve aq-uquqlarını yañıdan tiklenilüvi ile bağlı, eñ aktual meseleleriniñ çezilüv perspektivalarına ayırdılar. Aynı zamanda, Mustafa Cemilev, Refat Çubarov, Remzi İlyasov, Ali Hamzin ve Emine Avamileva qırımtatarlarnıñ çeşit saalarda vaziyetlerini tafsilâtlıca aydınlataraq, halqara teşkilâtlarnıñ, ilk evelâ, Avropa Şurasını, Avropa Birligini ve OBSY-ni, qırımtatar halqınıñ Ukrainada uquqlarını yañıdan tiklenilüvi ile alâqalı, ceryanlarğa celp etilmesiniñ zaruriyetinde etraflı toqtaldılar.

Bu yüzden, Meclis yolbaşçıları tış siyaseti boyunca Daniya toplulığınıñ azalarını qırımtatar halqı Qurultayınıñ V çağırılmasınıñ üçünci sessiyasında çıqarılğan (28-29 avgust 2010 senesi) qararı aqqında haberdar etti. Bu qarar qırımtatar halqınıñ Vatanında aq-uquqlarınıñ yañıdan tiklenmesi, onıñ havfsızlığını temin etüv ve Ukrainada inkişaf etüv garantiyaları ile bağlı meseleler boyunca Halqara forumnıñ ötkerilmesinden ibaret edi. ‘Biz sizge qırımtatar halqı içün ve, fikrimizce, bütünleyin Ukrainanıñ demokratik inkişafı içün ğayet emiyetli, Halqara forum kibi tedbirniñ ötkerilmesinde zaruriyet aqqında ğayemizge qol tutmaq ve aynı zamanda onıñ azırlanması ve keçirilmesinde iştirak etmek muracaatta bulunamız, — qayd etti Mustafa Cemilev.

Yaqın arada olacaq, yerli şuralar saylavları ile bağlı, meselelerniñ muzakeresi, qırımtatarlarnıñ akimiyet organlarında temsilciliginiñ sayısı ve effektivligine qıymet kesüv, qırımtatar halqınıñ temsilci organı – Meclis ve akimiyet arasındaki dialognı alıp baruv şekilleri hususında fikirleşmege çevirildi.

 

Aynı zamanda qayd etildi ki, Ukraina Prezidenti yanında qırımtatar halqınıñ temsilciler Şurasına qırımtatarlarnın temsilcilerini vekil olaraq yollama printsipine esaslanğan, Ukraina yolbaşçılığı tarafından daa evel tiklengen sistem dialogı yaqınlarda üzülgen edi, çünki Ukraina Prezidentiniñ Emirine binayen şu Şuranıñ azaları qırımtatar halqınıñ umummilliy syezdi – Qurultaynıñ teklifi ile degil de, akimiyetniñ saylanması ile tayinlene.

Tış siyaseti boyunca Daniya toplulığı azalarınıñ ricası ile qırımtatar halqınıñ Meclis rehberleri Ukrainanıñ içki ve tış siyasetiniñ diger meselelerine ve olarnıñ qırımtatar halqınıñ vaziyetine tesir etmelerine de qıymet kesip prognozını berdiler.

Böylece, qırımtatar milliy areketiniñ maqsatlarına alâqadar, sualleriniñ birine cevap bergende Refat Çubarov qayd etti ki: ‘Qırımtatarlar Ukrain devletiniñ mustaqilligi ve territorial bütünligine izçen tarzda qol tutqanları hususında iç kimsenin iç bir şubesi olmamalı. Biz, bütün ukrain cemiyeti kibi, er kesniñ, şu cümleden, qırımtatar halqınıñ, uquqları teñ şekilde temin etilgen, demokratik devlette yaşamaq isteymiz. Şunıñ içün biz Ukrainanıñ Avropa toplulığına olduqça integratsiyasınıñ tarafdarları olamız’.

Körüşüv bitkenden soñra, KHV-na kommentarilerini bergende Hanne Severinsen qayd etti ki, o, Qırımda milliy azlıqlarnıñ uquqlarını riayet etilmesi ve şu cümleden, qırımtatar halqı Meclis rehberligi ile körüşüvinde eşitkenleri sebebinden qasevetke dalğan edi. ‘Qırımtatarlar Ukraina Prezidenti ile dialog alıp barmaq içün temsilcilerini mustaqil saylap olamağanları aqqında eşitmek kederlidir ve yerli şuralarğa ilerideki saylavlar arfesinde saylav ceryanında yañı qaideler akimiyet organlarında qırımtatarlar eñ az temsilciliginiñ sebebi olıp kelgeni goñül qırmaqta’, — qırımtatar halqı Meclisiniñ faaliyetinde barışıq ve demokratik usullarına yüksek qıymet keskenini qayd etip, fikirlerini bildirdi Severinsen.

2010 senesi 10 sentâbrde tış siyaseti boyunca Daniya toplulığınıñ temsilcileri Meclis Reisiniñ birinci muavini Refat Çubarovnıñ ve Meclisniñ tış munasebetleri bölüginiñ rehberi Ali Hamzinniñ refaqatında Aqmescit civarındaki ‘Ana-Yurt’ adlı qırımtatarlarnıñ kompaktlıq yerleşme qasabasını ziyaret etip, onıñ sakinleri ile körüştiler.

Soñra tış siyaseti boyunca Daniya toplulığınıñ azaları Cuma Cami qurulacaq yerine, yani Aqmescitte Yaltinskaya 22-ge kelip, Qırım müsülmanlarınıñ Müftisi haci Emirali Ablayev ile körüştiler.

Daniyalı delegatsiyasınıñ soñraki yolu Bahçasarayğa yonelgen edi, anda musafirlerniñ Han Saray ve Zıncırlı medreseniñ mahsus itibarğa lâyıq yerlerini ziyaret etmek ve aynı zamanda qırımtatar içtimaiy teşkilâtlarınıñ faalcileri ile subet etmek imkânları oldı.

Qırımtatar halqı Meclisiniñ Matbuat Hızmeti