Bütündünya Qırımtatarlar Kongresi – umummilliy leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi içün effektiv vasta ve meydandır

11.05.20160:19

2010 senesiniñ 8 fevral künü Qırım müendislik-pedagogika universitetiniñ konferents-zalında Bütündünya Qırımtatarlar Kongresiniñ Koordinatsion keñeşi ve Qırım müendislik-pedagogika universitetiniñ qırımtatar ve türk tilşınaslığı kafedrasınıñ teşebbüsi ile qırımtatar tiliniñ kirill urufatından latin urfatına keçirilmesiniñ (qaytarılması) ilmiy-ameliy meselelerniñ muzakere etilüvi boyunca keñiş muşavere keçirildi.

Muşavere ketişatında QMPU’niñ alim-filologlar ve mutehassıslar – başqa aliy oquv yurtları tilşınaslarınıñ işbirliginde bu saadaki evel çıqarılğan qararlar ve tedqiqatlar esasında tizilgen “Latin urufatındaki qırımtatar edebiy tili imlâsınıñ qaydeler toplamı” adlı umumiyleştirilgen iş taqim etildi.

Muşavere iştirakçileri, Qırım müendislik-pedagogika universitetiniñ, Tavriya Milliy universitetiniñ ocaları, Qırımtatar Milliy Meclis yolbaşçıları ve azaları, BDQK Koordinatsion Keñeşiniñ azaları, Qırımtatar yazıcılar birligi, jurnalistler, cemmaat erbapları, qırımtatar tiliniñ latin urufatına keçirilmesinen bağlı ameliy tedbirlerniñ tez vaqıtta ömürge keçirilmesi kerekligini qayd ettiler.

Muşaverede çıqışta bulunğan Milliy Meclis reisi Mustafa Cemilev, QMPU rektorı, BDQK Koordinatsion Keñeşiniñ azası professor Fevzi Yakubov, professor Adile Emirova, professor İsmail Kerimov, BDQK Koordinatsion Keñeşiniñ azası Ayşe Seytmuratova, qırımtatar ve türk tilşınaslığı kafedrasınıñ müdiri Emine Ganiyeva, QMPU qırımtatar ve türk tilşınaslığı kafedrasınıñ alim-ocaları Enise Abibullayeva, Nariman Seityağyayev, Milâra Settarova, Vernadskiy adına Tavriya Milliy universitetiniñ qırımtatar edebiyatı kafedrasınıñ müdiri Şevket Yunusov, Qırımtatar yazıcılar birliginiñ reisi Riza Fazıl, yazıcı Ablâziz Veliyev birdemliknen qısqa müddet içinde “Latin urufatındaki qırımtatar edebiy tili imlâsınıñ qaydeler toplamı”nıñ ve onıñ esasında latin urufatına keçüviniñ teminlemesi boyunca diger teşkiliy tedbirlerniñ, şu cümlede – mahsus luğatlar neşir etilmesiniñ, ömürge keçirilmesi kerekligini ayttılar.

Muşaverede BDQK Prezidenti Refat Çubarov ve QMPU rektorı, professor Fevzi Yakubovnıñ davetleri ile bu künleri Qırımda bulunğan Qaradeñiz regionı universitetler birliginiñ baş kâtibi, “Ovidius” (Romaniya, Konstantsa ş.) universitetiniñ professorı Eden Mamut çıqışta bulundı.

Öz çıqışında professor Eden Mamut Romaniyadaki qırımtatar diasporasınıñ zemaneviy vaziyetinde ve olar tarafından qırımtatar tiliniñ saqlanması ve inkişaf etmesi içün qoyulğan küç-quvetlerinde toqtaldı. “Bir edebiy qırımtatar tiliniñ pikitilmesine yardım etecek qararlarñıznı büyük sabırsızlıqnen bekleymiz. Bu munasebet ile latin urufatına qaytuv ve qırımtatar tilinde soñki yılları olıp keçken deñişmelerni közge alğan bir imlâ qaydelerniñ qabul olunması bütün dünyada dağılğan qırımtatarlarnı aqiqatten birleştirgen areket olur. Bugün endi sübelenmeyim ki, bu saadaki planlaştırılğan tedbirlerniñ episi yapılır, çünki Bütündünya Qırımtatarlar Kongresi yaratılğanınen biz epimiz umummilliy leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi içün effektiv vasta ve meydannı elde ettik”, — qayd etti Eden Mamut.

 

Muşavere iştirakçilerniñ bütün tekliflerini umumiyleştirerek, tedbirde reislik vazifesini becergen BDQK Prezidenti Refat Çubarov yaqın aylarğa konkret vazifelerni ayttı, olarnıñ yapılması boyunca qırımtatar tiliniñ latin urufatına keçirilmesinen bağlı bütün ilmiy ve teşkiliy tedbirler işletip başlanacaqlar. “Añlaşıla ki, bu yolda ögge çıqacaq bütün qıyınlıqlarnı da köz ögüne almaq kerekmiz, lâkin bütün qırımtatarlar arasındaki fikirdeşlik içün, latin urufatına qaytuv ve bir edebiy qırımtatar tilniñ inkişafı kibi, semereli kommunikativ sistema yaratılmasında diger alternativa yoq”, — dedi Refat Çubarov.

“Latin urufatındaki qırımtatar edebiy tili imlâsınıñ qaydeler toplamı” boyunca bütün aytılağan teklif ve qaydlarnıñ ilmiy umumiyleştirilmesi ve onıñ işletilmesi içün, muşavere iştirakçileri tarafından professor Adile Emirova ve koordinator Emine Ganiyeva yolbaşçılığında İş gruppası tasdiqlandı.

 

Bütündünya Qırımtatarlar Kongresiniñ

Matbuat hızmeti