Eski laflarğa biraz yañı cevap

11.05.20160:19

İnsan tek öz milletine nisbeten hain ola bile…

Bir milletniñ vekili diger milletke mesüp olğan insanğa "satqın"

demesi mantıq-manasızlıq, sersemlik

Ekinci cian cenki vaqialarını közde tutıp, em bütün halqımızğa, em de onıñ ayrı vekillerine nisbeten "hain", "satqın", "kollaborant" sözlerini işletmek boyunca çürük adet, sumelegen moda yaqın arada keçecegine oşamay.

Ne içün deseñiz, soñki yıllarda şovinist mahlüqlarnıñ bu – degil tek adaletsiz – tüp-tamırından boş, temelinden mantıqsız, fikirsiz, soñ derecede hiyanet iddiaları ket-kete eñ körümli, qıymetli insanlarımızğa yapıştırılmaqta.

Bağçasarayda Edige Qırımal ğayrıdan defn etilgen vaqtında o iblisler qoparğan fiğannıñ aks-sadası daa tınçlanmağanda, olarnıñ nefret seslerini soñki mekânı – doğmuş Qızıltaşına ketirilgen Cınğız Dağcı da mecbur oldı eşitmege.

Matem merasimlerniñ eybetli ketişatına iç bir taraftan tesir etip olamağan fitne pişiriciler Qırım müendislik ve pedagogika universiteti qırımtatar ve türk filologiyası fakultetinde mevcut bu büyük yazıcımıznıñ oda-müzeyine toquna başlağan ediler.

"Baqıñız! Gençlerni satqınlarnıñ faaliyeti misalinde terbiyelemekteler! Universitet kollaboratsionistni teşviqat ete! Qanda baqa akimiyet?", – devamlandı şaqal yayğarası.

Teessüf ki, böyle yayğaralarğa lâyıq cevap olmadı. Biz buña, sovet zamanında kibi, tek qaraman ya da subay olğan vatandaşlarımıznıñ adlarını ketirmektemiz. Ya da: özüñizge baqıñız, arañızdan ordu-ordu satqınlar, millionlarnen duşmanğa hızmet etkenler çıqtı, dep qurtulamız.

Amma ne desek de, er alda, özümizni aqlağan kibi tutamız. Hatalı, yañlış yanaşmaq.

İşte, halqımızğa, ya da onıñ bir qısımına, ya da ayrı bir vatandaşlarımızğa – baba-dedelerimizge nisbeten ekinci cian cenki vaqiaları munasebetinen: "satqınlar bar edi", "cenk vaqtında ayrı şahıslar tarafından kollaboratsionizm oldı", degen laflarnıñ özü ilmiy ceetten yañlış, maneviy ceetten aram.

Böyle ibarelerni – bilip ya da bilmeyip, tesadüfen ya da mahsus, sağlam ya da hasta alda, yahşı ya da yaramay maqsatnen işletken birevlerge böyle añlatuv ve cevaplar berecemiz.

1) Sayısı çoq olğan bir qaç millet, ve o milletler meydanğa ketirgen quvetli devlet tarafından açılğan nasıldır qanlı dava, cenk, qırıluv arasında qalğan em de sayısı az olğan millet ya da onıñ ayrı vekili iç bir ceetten satqın ola bilmez.

Misal içün, qırım milleti:

– cenk başlanmasına ketirgen fitnelernen oğraşmadı, atta bular aqqında haberi bile olmadı;

– siyasiy ve arbiy idare etüv strategik qararlarnıñ alınmasından çoq uzaq oldı;

– qızıl ordu Sovetler birliginiñ ğarp sıñırlarından memleketniñ büyük qısımını almanlarğa teslim etip, Moskvağace artqa sürülip ketkeni içün iç bir türlü mesüliet taşımay.

2) Alman işğali devirinde "dinsiz ketti, imansız keldi", yahut, bir zalım-işğalci ketti, ekinci sersem-basqıncı keldi, degenleri halqımıznıñ teren ve sağlam ferasetini em de bu istilâcılarnıñ birde-birisine qarşı çıqmaq ya da çıqmamaq, qoltutmaq ya da qoltutmamaq areketleri satqınlıq ola bilmecegini numayış etmekte.

3) Sovet propagandası "bu millet hain", degeni aqiqat olğan taqdirde bile bu tek bir şeyni – sovet ükümeti şu milletniñ ümüti ve işançını aqlamağanını, titis, menfur ve çürük, yani deñiştirilmege mıtlaq lâyıq ükümet olğanını köstere.

4) Satqınlarnı belgilemek, yani milliy menfaatqa qarşı kim hızmet etkenini tek mezkür milletniñ vekâletli ve cemaa qurumları belgiley bile;

bu demesi, ruslar qırımlarnıñ, qırımlar ukrainlerniñ, ukrainler estonlarnıñ, estonlar frenklerniñ (ve ilâhre, ilâhre) "satqınlıq" derecesini "ölçemege", "bular satqınlar", dep parmaqnen köstermege iç bir – ne siyasiy, ne uquqiy, ne de ahlâqiy-insaniy – ceetten aqları yoq ve ola bilmez, çünki tsivil dünyada böyle yapılmay! Bolğar, macar, rumın, italyan ve almanlar tarafında cenkleşken iç bir memleketke, onıñ asıl halqına kimse "siz satqınsız", demedi ve dep olamaz.

5) …1930 senesi, "kulaksızlaştıruv"nıñ qaynap turğan vaqtı; yalıboy köylerinden biri; qoranta başını yaqaladılar ve qıynağan soñ, attılar; nevbet qorantasına keldi – onı Uralğa sürgün etmek qararı alındı, amma bundan evel NKVD subayı dört balanıñ anasına: bu küpelerni endi menim qadınım taşısın, – dep, 9-10 yaşındaki üyken oğlunıñ közü ögünde qıymetli ilvannı, ana qulağınıñ memesinden, onı yırtıp-qanlatıp aldı;

Uralda qoranta ğayıp oldı, oğlan öksüzler evine tüşti, biraz ösken soñ Ukrainağa qaçtı; cenk başlap, cebe Qırımdan keçip ketken soñ, yigit Vatanına kele ve alman ordusına kire, tez arada yüksek rutbeli subay ola;

kimdir onıñ, ya da, misalçün, general A. Vlasov yapqanlarınıñ sebebi, sadece, intiqam almaq edi, dese, tek özüniñ cailligini, acizligini köstere bile, çünki olarnıñ maqsadı, qısqa aytqanda – öz halqına nisbeten insaniyet tarihında misilsiz kütleviy zalımlıq yapqan qurumnı yıqmaq edi.

Tasavur eteyik, kimniñ tili barır o yigitke: "sen satqınsıñ!", – demege? Kimniñdir öyle demekçün ağzı açılsa, onıñ deral başqa, cemaat ögünde açmağa mümkün olmağan, ayıp yeri de açılır. Rus tarihçıları bunı yahşı añlaylar ve olarnıñ arasında milletdeşi A. Vlasovnıñ yapqanlarını satqınlıq olaraq açıqlamağa istegen soyları ket-kete eksile.

Ukrainler arasında da OUN-UPAnıñ (Ukrain milletçiler teşkilâtı – Ukrain isyancılar ordusı) degil askerlerini – yetekçilerini bile "satqınlar" sayğan ukrainlerni bar da tapıñız – ya da küflenip turğan kommunist, ya da qaynağan ve gizli rus şovinisti olıp çıqar.

Baqıñız, zemaneviy tarihiy edebiyatta almanlarğa hızmet etken ukrain polislerni "kollaboratsionist", dep ciddiy bir tarihçı, publitsist yazamı? Yoq!

Oquyıcılarmıznı yuqarıda tizilmege başlanğan sıranı, yani milletdeşlerimizni, halqımıznıñ vekillerini "satqın"-"изменник", dep adlandırmağa esas olmağanına daa nasıl deliller ketire bilemiz?

Böyle delillerni toplap, cemaatqa yetkizsek, onı silâlasaq, o hucur sual iç kimsede peyda olmaz. Qırımlar arasında cenk "satqınlarnı" qıdırmağa, tapmağa, saymağa istegenler başı ve göñlü saqat, hasta bir insanlar kibi körünir. Olarğa baqıp, kimse açuvlanmaz ve, tek başını sallap: baqıñız, Alla-Taalâ bu biçare sersemlerni böyle hayırsız işnen oğraşmaq ile cezalağan, derler.

Bekir MAMUT